КРИМИНОГЕН ВАЗИЯТИ МУРАККАБ МАҲАЛЛАЛАР: ХУҚУҚНИ МУХВОФАЗА ҚИЛУВЧИ ОРГАНЛАР ВА БОШҚА ТАШКИЛОТЛАРНИНГ МАХАЛЛАДА ХАВФСИЗ МУХИТИНИ ЯРАТИШ ЮЗАСИДАН ЎЗАРО ХАМКОРЛИГИНИ САМАРАЛИ ТАШКИЛ ЭТИШНИНГ МЕХАНИЗМЛАРИ
Keywords:
криминоген вазият мураккаб маҳалла, ПҚ-253-сон қарор, маҳалла еттилиги, ижтимоий профилактика, CPTED концепцияси, қизил» маҳалла, рақамли мониторинг, KPI тизими, криминологик аудит, идоралараро ҳамкорликAbstract
Ушбу мақолада криминоген вазияти мураккаб («қизил») маҳаллаларда ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш ва хавфсиз муҳитни яратишда маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи тузилмалар ва илмий-тадқиқот муассасалари раҳбарларининг шахсий масъулиятини ошириш масалалари тизимли таҳлил қилинади. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги ПҚ-253-сон қарори доирасида жорий этилган бошқарув вертикали, «намунавий хавфсиз кўча» ва «намунавий хавфсиз уй» лойиҳаларининг мазмун-моҳияти, уларни амалиётга татбиқ этишнинг ташкилий-ҳуқуқий механизмлари ўрганилган. Мақолада анъанавий назорат усулларидан рақамлаштирилган ва илмий асосланган ижтимоий профилактика механизимига ўтиш масалалари янги илмий қарашлар, хориж тажрибаси (CPTED концепцияси) ва статистик маълумотлар асосида асослантирилган ҳамда миллий қонунчиликни такомиллаштиришга қаратилган таклифлар ишлаб чиқилган.
References
1.Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги «Криминоген вазияти мураккаб маҳаллаларда жиноятларнинг олдини олиш бўйича манзилли чоралар концепциясини тасдиқлаш тўғрисида»ги ПҚ-253-сон қарори // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси.
2. Бобожонов Т.Р. Ҳудудий бошқарувда раҳбар кадрларнинг масъулияти ва криминологик профилактика муаммолари. Илмий монография. – Т.: Юридик адабиётлар нашриёти, 2026. – Б. 45-52.
3. Randall J. Crime Prevention Through Environmental Design: Modern Approaches to Urban Safety. - New York: Academic Press, 2024. - P. 112-118.
4. Мустафоев З.М. Маҳаллабай ишлаш тизимида идоралараро ҳамкорликнинг янги ташкилий-ҳуқуқий асослари // Ҳуқуқ ва бурч журнали. – Тошкент, 2025. - №10. – Б. 18-24.
5. Harris K., Levin M. Multi-agency Partnership in Crime Prevention and Social Control // International Journal of Criminology. - London, 2024. - Vol. 14, Issue 3. - P. 89-95.
6. Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг 2025 йилдаги тезкор-статистик тўплами маълумотлари.
7. Исоқов С.А. Жиноятчилик ижтимоий профилактикасида муқобил методлар ва ижтимоий шериклик // Юридик фанлар ахборотномаси. – 2026. - №2. – Б. 55-61.
8. Валиев У.В. Профилактика фаолиятини интеллектуаллаштириш ва илмий муассасалар интеграцияси // Криминология тадқиқотлари даврий журнали. – 2025. - №4. – Б. 8-15.
9. Ўзбекистон Республикаси Криминология тадқиқот институтининг 2025 йил якунлари бўйича республикадаги криминоген вазият юзасидан таҳлийли маърузаси.
10. Ҳакимов Э.Д. Жамоат хавфсизлиги соҳасида рақамли технологиялар ва геоинформацион тизимлар (GIS) самарадорлиги // Рақамли Ўзбекистон журнали. – 2026. - №1. – Б. 28-34.
