СУНЪИЙ ИНТЕЛЛЕКТ ТЕХНОЛОГИЯЛАРИНИНГ ҲУҚУҚИЙ АСОСЛАРИ ВА ПРОКУРАТУРА ФАОЛИЯТИГА ТАТБИҚ ЭТИШ ИМКОНИЯТЛАРИ
Keywords:
сунъий интеллект, прокуратура, рақамли ҳуқуқ, алгоритмик адолат, тушунтирувчанлик, инсон назорати, OECD тавсиялари, ЕИ AI Act, фуқаролар мурожаатлариAbstract
Мақолада сунъий интеллект технологияларининг ҳуқуқий тавсифи, халқаро ва миллий нормативик асослари ҳамда прокуратура фаолиятига татбиқ этишнинг назарий ва амалий имкониятлари таҳлил қилинган. Муаллиф сунъий интеллектни халқаро миқёсда ҳуқуқий тартибга солишнинг учта механизмини – диспозитив халқаро тавсиялар, мажбурий минтақавий қонунчилик ва халқаро шартнома механизмларини – аниқлаб берган. Прокуратура фаолиятида сунъий интеллектни татбиқ этишнинг тўртта йўналиши, шунингдек тушунтирувчанлик, инсон назорати ва ҳуқуқий масъулиятнинг аниқлиги тамойиллари асосланган. Ўзбекистон ҳуқуқий тизимидаги мавжуд бўшлиқлар таҳлили асосида «Прокуратура тўғрисида»ги қонунга тегишли ўзгартиришлар киритиш ва миллий стандартларни ишлаб чиқиш зарурати илмий жиҳатдан асосланган.
References
1. OECD. Recommendation of the Council on Artificial Intelligence. OECD/LEGAL/0449. – Paris: OECD, 2019. // https://oecd.ai/en/assets/files/OECD-LEGAL-0449-en.pdf
2. UNESCO. Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence. – Paris: UNESCO, 23 November 2021. // https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000380455
3. Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 laying down harmonised rules on artificial intelligence (Artificial Intelligence Act). OJ L 2024/1689, 12.7.2024. // https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj/eng
4. Council of Europe Framework Convention on Artificial Intelligence and Human Rights, Democracy and the Rule of Law (CETS № 225). // https://www.coe.int/en/web/artificial-intelligence
5. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 05.10.2020 йилдаги ПФ-6079-сонли «Рақамли Ўзбекистон – 2030» стратегиясини тасдиқлаш ва уни самарали амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги фармони. // https://lex.uz/docs/5030957
6. Floridi L. An Ethical Framework for a Good AI Society: Opportunities, Risks, Principles, and Recommendations // Minds and Machines. – 2018. – № 28(4). – P. 707.
7. Coglianese C., Lehr D. Regulating by Robot: Administrative Decision Making in the Machine-Learning Era // Georgetown Law Journal. – 2017. – № 105. – P. 1147–1223.
8. Дмитриев Ю.А., Шленева Е.В. Правовое регулирование искусственного интеллекта: проблемы теории и практики. – М.: Проспект, 2021. – 320 с.
9. Susskind R. The End of Lawyers? Rethinking the Nature of Legal Services. – Oxford: Oxford University Press, 2010. – 320 p.
10. Susskind R. Tomorrow's Lawyers: An Introduction to Your Future. – 3rd ed. – Oxford: Oxford University Press, 2023. – 240 p.
11. Angwin J., Larson J., Mattu S., Kirchner L. Machine Bias // ProPublica, 2016. // https://www.propublica.org/article/machine-bias-risk-assessments-in-criminal-sentencing
12. Citron D.K. Technological Due Process // Washington University Law Review. – 2008. – № 85(6). – P. 1249–1313.
13. Pasquale F. The Black Box Society: The Secret Algorithms That Control Money and Information. – Cambridge: Harvard University Press, 2015. – 320 p.
14. Binns R. Fairness in Machine Learning: Lessons from Political Philosophy // Proceedings of the 1st Conference on Fairness, Accountability and Transparency. – 2018. – P. 149–159.