ÖZBEKISTAN CUMHURIYETI VE TÜRKIYE CUMHURIYETI İŞ HUKUKUNUN KARŞILAŞTIRMALI ANALIZI: NORMATIF ÇERÇEVE, YARGISAL UYGULAMA VE REFORM ÖNERILERI
Abstract
Bu makale, Özbekistan Cumhuriyeti'nde 28 Ekim 2022 tarihli ЗРУ-798 sayılı Kanun ile kabul edilen yeni İş Kanunu ile Türkiye Cumhuriyeti'nde yürürlükte bulunan 4857 sayılı İş Kanunu'nu esas alarak iki ülkenin bireysel ve kolektif iş hukuku sistemlerini karşılaştırmalı hukuk yöntemiyle incelemektedir. Genişletilmiş bu incelemede, önceki normatif karşılaştırmanın ötesine geçilerek Türk Yargıtayının işe iade, sendikal tazminat, ayrımcılık tazminatı ve arabuluculuk usulüne ilişkin güncel içtihadı ile Özbekistan Oliy Sudi'nin (Yüksek Mahkeme) 20 Kasım 2023 tarihli 26 sayılı Plenum Kararı doğrudan incelenmekte; normların kâğıt üzerindeki içeriği değil, mahkeme salonlarındaki fiilî işleyişi karşılaştırılmaktadır.
References
1. Özbekistan Cumhuriyeti Anayasası (30 Nisan 2023 tarihli Kanun ile değişik).
2. Özbekistan Cumhuriyeti İş Kanunu (yeni redaksiyon), 28 Ekim 2022 tarihli ЗРУ-798 sayılı Kanun.
3. Özbekistan Cumhuriyeti "Nüfusun İstihdamı Hakkında" Kanunu.
4. Özbekistan Cumhuriyeti "Sendikalar Hakkında" Kanunu.
5. Özbekistan Cumhuriyeti "İş Güvenliği Hakkında" Kanunu.
6. Özbekistan Cumhuriyeti "Sosyal Ortaklık Hakkında" Kanunu.
7. Özbekistan Cumhuriyeti "Arabuluculuk Hakkında" Kanunu.
8. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (1982).
9. Labour Law of Turkey No. 4857 (2003).
10. Occupational Health and Safety Law No. 6331 (2012).
11. Trade Unions and Collective Bargaining Agreements Law No. 6356 (2012).
12. Labour Courts Law No. 7036 (2017).
13. Turkish Code of Obligations (Türk Borçlar Kanunu), No. 6098 (2011).
14. Constitution of the International Labour Organization.
15. ILO Declaration on Fundamental Principles and Rights at Work (1998).
16. ILO Convention No. 29 concerning Forced Labour (1930).
17. ILO Convention No. 87 concerning Freedom of Association and Protection of the Right to Organise (1948).
18. ILO Convention No. 98 concerning the Right to Organise and Collective Bargaining (1949).
19. ILO Convention No. 100 concerning Equal Remuneration (1951).
20. ILO Convention No. 105 concerning the Abolition of Forced Labour (1957).
21. ILO Convention No. 111 concerning Discrimination (Employment and Occupation) (1958).
22. ILO Convention No. 138 concerning Minimum Age (1973).
23. ILO Convention No. 182 concerning the Worst Forms of Child Labour (1999).
24. Шарахметов Ш.Ш. Трудовое право Республики Узбекистан.
25. Мирзаев Б.Б. Современные проблемы трудового права Республики Узбекистан.
26. Рахманкулов Х.Р. Правовое регулирование трудовых отношений в Республике Узбекистан.
27. Исмаилов Б.И. Защита трудовых прав работников.
28. Юлдашев А. Трудовой договор: теория и практика применения.
29. Очилов Б.Э. Современные проблемы применения нового Трудового кодекса Республики Узбекистан.
30. Саидов А.Х. Научные труды по вопросам международных стандартов прав человека и их имплементации в национальное законодательство.
31. Süzek S. İş Hukuku.
32. Çelik N. İş Hukuku Dersleri.
33. Eyrenci Ö., Taşkent S., Ulucan D. Bireysel İş Hukuku.
34. Centel T. Introduction to Turkish Labour Law. Springer, 2017.
35. Sur M. Turkish Labor Law.
36. Centel T. Labour Dispute Resolution in Turkey. Springer, 2019.
37. Mollamahmutoğlu H., Astarlı M., Baysal U. İş Hukuku.
38. Tunçomağ K., Centel T. İş Hukukunun Esasları.
39. Ekonomi M. İş Hukuku.
40. Caniklioğlu N. Türk bireysel iş hukukuna ilişkin bilimsel yayınları.
41. Kahn-Freund O. Labour and the Law.
42. Kahn-Freund O. On Uses and Misuses of Comparative Law.
43. Hepple B. Labour Laws and Global Trade.
44. Davidov G. A Purposive Approach to Labour Law.
45. Freedland M. The Personal Employment Contract.
46. Barnard C. EU Employment Law.
47. Collins H., Ewing K.D., McColgan A. Labour Law.
48. Bogg A. The Democratic Aspects of Trade Union Recognition.
49. Langille B. The Idea of Labour Law.
50. Deakin S., Morris G. Labour Law.
51. International Labour Organization. World Employment and Social Outlook.
52. International Labour Organization. Decent Work Country Programme for Uzbekistan.
53. International Labour Organization. General Survey concerning the Fundamental Conventions.
54. OECD. Roadmap for Sustainable Investment Policy Reforms in Uzbekistan.
55. World Bank. Uzbekistan Country Economic Memorandum (işgücü piyasasına ilişkin bölümler).
56. World Bank. Jobs Diagnostic Uzbekistan.
57. European Commission. Turkey 2024 Report (sosyal konular ve iş mevzuatına ilişkin bölümler).
58. Özkan U.R. Translating from Multiple Sources: Labour Legislation Reform in Turkey // International Labour Review.
59. Khassenov M. Labour Law Reforms in Central Asian Countries within the Context of International Labour Standards. Springer, 2026.
60. Comparative Labour Law and Policy Journal (karşılaştırmalı iş hukuku makaleleri seçkisi).
61. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, yabancı işçilerle belirli süreli iş sözleşmesi yapılmasına ilişkin ilke kararları.
62. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2022/4307 sayılı kararı (sendikal nedenle fesih, işe iade ve sendikal tazminat).
63. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2015/305, K. 2017/323 sayılı kararı (sendikal tazminat - ayrımcılık tazminatı kümülasyon yasağı), 22.02.2017.
64. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2023/15522, K. 2024/267 sayılı kararı, 11.01.2024 (fesih kodu ve işsizlik ödeneği).
65. O'zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi, 26-son Qarori, 20.11.2023 - Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан №26 «О практике применения судами законодательства, регулирующего прекращение трудового договора».
66. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, yıllık izin ücreti alacağında ispat yükü ve hakkaniyet indirimine ilişkin kararı (İstanbul BAM 25. Hukuk Dairesi kararının bozulması üzerine).
67. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, sendikal ayrımcılığın ispatında dolaylı delillerin (üyelik kronolojisi, işe alım verileri) değerlendirilmesine ilişkin içtihadı.
