KREDIT RISKI VA UNI BOSHQARISHNING XALQARO TAJRIBASI
Keywords:
Qarzdorlik riski, risk menejmenti, foiz stavkalari riski, blokchain, tijorat banklari, sun'iy intellekt, moliyaviy texnologiyalarAbstract
Ushbu maqolada kredit riski va uni boshqarishning xalqaro tajribasi tahlil qilinadi. Asosiy e’tibor qarzdorlik riski, foiz stavkalari riski hamda ularni samarali boshqarish mexanizmlariga qaratilgan. Mamlakatlarning risk menejmenti sohasidagi ilg‘or yondashuvlari, xususan, Basel standartlari doirasida ishlab chiqilgan nazorat tizimlari o‘rganiladi. Maqolada tijorat banklari faoliyatida kredit riskini kamaytirish uchun zamonaviy texnologiyalardan foydalanishning ahamiyati yoritilgan. Xususan, blokchain texnologiyasi asosida kredit bitimlarining shaffofligini oshirish, sun’iy intellekt yordamida mijozlarning to‘lovga layoqatliligini aniqlash hamda kredit portfelini optimallashtirish masalalari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, moliyaviy texnologiyalar (fintech) kredit riskini real vaqt rejimida baholash va monitoring qilish imkoniyatlarini kengaytirayotgani ta’kidlanadi. Xalqaro tajribani tahlil qilish asosida O‘zbekiston bank tizimida risklarni kamaytirish va boshqarish bo‘yicha takliflar ilgari suriladi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyevning “O‘zbekiston Respublikasida bank tizimini isloh qilish va moliyaviy barqarorligini ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori. - T.: Prezident.uz, 2020-yil.
2. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. “Bank tizimi barqarorligi va risklarni boshqarish konsepsiyasi 2023-2025-yillar uchun”. - Toshkent, 2023-yil.
3. “O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki to‘g‘risida”gi Qonun. - Toshkent, 2019-yil (yangi tahrir).
4. Abduvaxidov A.A. Bank ishi va risk menejmenti. - Toshkent: Iqtisodiyot, 2021. - 256 b.
5. Yuldashev S.S. Moliyaviy risklar nazariyasi va amaliyoti. - Toshkent: TDIU nashriyoti, 2020. - 198 b.
6. To‘laganova N.N. Kredit siyosati va risklarni boshqarish asoslari. - Toshkent: Innovatsiya, 2022. - 212 b.
7. Saunders, A., & Cornett, M. Financial Institutions Management: A Risk Management Approach. - New York: McGraw-Hill Education, 2021.
8. Hull, J.C. Risk Management and Financial Institutions. - Hoboken: Wiley Finance, 2022.
10. Löffler, G., & Posch, P. Credit Risk Modeling using Excel and VBA. - John Wiley & Sons, 2011
11. Basel Committee on Banking Supervision. Basel III: A global regulatory framework for more resilient banks and banking systems. - Bank for International Settlements, 2011.
12. International Monetary Fund (IMF). Global Financial Stability Report. - Washington, D.C., April 2024.
13. World Bank. Financial Sector Assessment: Risk and Stability Indicators. - Washington, 2023.
14. OECD. AI in the Financial Sector: Risk and Innovation Analysis. - Paris, 2024.
15. Financial Stability Board (FSB). Global Monitoring Report on Non-Bank Financial Intermediation 2024. - Basel, 2024.
15. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining rasmiy sayti - https://www.cbu.uz.
16. Jahon bankining O‘zbekiston bo‘yicha statistik bazasi - https://data.worldbank.org/country/uzbekistan.
17. CEIC Data. Uzbekistan Domestic Credit Growth Indicators. - https://www.ceicdata.com/en/indicator/uzbekistan/domestic-credit-growth.
