ERTA BOLALIKDA IJTIMOIY ALOQANING YETISHMOVCHILIGI VA AUTIZM SPEKTRI

Authors

  • Mahkamova Nozima To‘ra qizi Author
  • Jabborova Malohat Azimovna Author

Keywords:

Autizm spektri, erta bolalik rivoji, nutq kechikishi, zihin nazariyasi, empatiya, prenatal va postnatal stress, motor va sensor integratsiya

Abstract

ushbu maqola erta bolalik davrida ijtimoiy aloqaning yetishmovchiligi va autizm spektridagi rivojlanish buzilishlarini tahlil qiladi. 0–3 yoshdagi bolaning ijtimoiy, emotsional va kommunikativ rivoji uchun muhim bo‘lgan davr, miya rivojining sezgir “ochiq oynasi” sifatida tan olinadi. Ishda autizm spektridagi belgilar, shu jumladan nutq kechikishi, empatiya va zihin nazariyasi rivojidagi nuqsonlar, takrorlanuvchi xatti-harakatlar va raqamli qurilmalar ta’siri keltiriladi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, bolaning ijtimoiy aloqasi yetarli darajada rag‘batlantirilmasa, autizm spektridagi belgilar kuchayishi mumkin. Shu bilan birga, ota-onaning psixologik holati, prenatal va postnatal stress, shuningdek, ijtimoiy muhit va texnologik omillar bolaning neyropsixologik rivojiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi.

References

1. Ailing Moh, T. & Magiati,I. (2012). Factors associated with parental stress and satisfaction during the process of diagnosis of children with autism spectrum disorders, Research in Autism Spectrum Disorders, 6, 293-303.

2. Bailey, K. (2008). Supporting families, K. Chawarska, A.Klin & F. R. Volkmar (Eds) Autism spectrum disorders in infants and toddlers: Diagnosis, assessment, and treatment (ss. 300-327) New York: The Guilford Press.

3. Benson, P.R. & Kersh, J. (2011). Marital quality and psychological adjustment among mothers of children with ASD: Cross-sectional and longitudinal relationships, Journal of Autism and Developmental Disorders, 41, 1675-1685.

4. D’Astous. V. , Wright S.D., Wright, C.A. & Diener, M. L.(2013). Grandparents of grandchildren with autism spectrum disorders: Influences on engagement, Journal of Intergenerational Relationships, 11, 134–147.

5. https://uskudar.edu.tr/haber/prof-dr-nevzat-tarhan-dijitallesme-otizm-icin-onemli-bir-risk-faktoru/8055.

6. https://uz.wikipedia.org/wiki/Autizm.

Downloads

Published

2025-12-30