QANDLI DIABET KASALLIGINING KLINIK BELGILARI VA NATIJALARI.

Authors

  • Yo‘ldashova M.B. Author

Keywords:

Qandli diabet, 2-tip qandli diabet, giperglikemiya, yashirin bosqich, mikroasoratlar, makroasoratlar, qon tomir zararlanishi, lipid almashinuvi buzilishi, triglitseridlar, buyrak zararlanishi, proteinuriya, yurak-qon tomir xavfi.

Abstract

Ushbu maqolada 2-tip qandli diabet (insulinga bog‘liq bo‘lmagan qandli diabet) bilan yangi tashxis qo‘yilgan bemorlarda uchraydigan asoratlar va ularning asosiy xavf omillari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, kasallikning yashirin (subklinik) bosqichi uzoq davom etishi natijasida bemorlarning muhim qismida tashxis qo‘yilgan paytda allaqachon mikro- va makrotomir asoratlari (mayda va yirik qon tomirlar shikastlanishi) shakllangan bo‘ladi.

Maqolada metabolik buzilishlar, xususan giperglikemiya (qonda glyukoza miqdorining oshishi), dislipidemiya (qon yog‘lari almashinuvi buzilishi) va arterial gipertenziya (qon bosimining oshishi) kabi omillar diabet asoratlarining rivojlanishida muhim rol o‘ynashi ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Shuningdek, lipid profili ko‘rsatkichlari — past zichlikdagi lipoproteinlar (LDL — past zichlikdagi yog‘-oqsil komplekslari), yuqori zichlikdagi lipoproteinlar (HDL — yuqori zichlikdagi yog‘-oqsil komplekslari) hamda triglitseridlar darajasidagi o‘zgarishlar yurak-qon tomir kasalliklari xavfini oshiruvchi asosiy omillar sifatida baholangan   .

Tadqiqotda demografik ko‘rsatkichlar, tana massasi indeksi (BMI — tana vaznining bo‘yga nisbati) va buyrak faoliyati (proteinuriya — siydikda oqsil ajralishi) o‘rganilib, ularning diabet asoratlari bilan bog‘liqligi aniqlangan. Natijalarga ko‘ra, bemorlarning sezilarli qismida triglitseridlar darajasi yuqori va ayrim holatlarda buyrak shikastlanishining dastlabki belgilari kuzatilgan   .

Xulosa sifatida, 2-tip qandli diabetning erta bosqichidayoq asoratlar rivojlanishi ushbu kasallikni erta aniqlash, profilaktika qilish va kompleks davolash choralarini qo‘llash zarurligini ko‘rsatadi.

References

1. Brookmeyer R., Day N. E., Moss S. Case-Control Studies for Estimation of the Natural History of Preclinical Disease from Screening Data. Statistics in Medicine, 1986; 5(2): 127–138.

2. Brown L., Patel N., Zhao W. The Relationship Between Obesity and Diabetic Complications in Newly Diagnosed Type 2 Diabetes Patients. Journal of Diabetes Research, 2020; 34(6): 1123–1132.

3. Dey P. P. A Study of Diabetic Complications in Newly Diagnosed Type 2 Diabetes Mellitus Patients . International Journal of Current Pharmaceutical Review and Research, 2025; 17(4): 1215–1220.

4. Gonzalez M., Rodríguez R., Ortiz C. Epidemiology of Type 2 Diabetes: Male Preponderance and Early Diagnosis. Diabetic Medicine, 2021; 38(4): 478–485.

5. Gonzalez R., Ruiz A., Lopez P. Prevalence of Hyperlipidemia in Newly Diagnosed Type 2 Diabetes Patients: A Retrospective Study. Journal of Clinical Lipidology, 2018; 12(4): 932–938.

6. Harris M. I. Undiagnosed Non-Insulin Dependent Diabetes Mellitus: Clinical and Public Health Issues. Diabetes Care, 1993; 16: 642–652.

7. Johnson R., Davis J., Kim H. Type 2 Diabetes and Age-Related Complications: A Global Review. International Journal of Diabetes and Metabolism, 2018; 36(2): 219–225.

8. Patel S., Brown J., Sanders C. Gender Differences in the Development of Diabetic Complications: A Retrospective Cohort Study. Diabetes Care, 2020; 43(7): 1542–1549.

9. Porta M., Curletto G., Cipullo D. va boshqalar. Estimating the Delay Between Onset and Diagnosis of Type 2 Diabetes from the Time Course of Retinopathy Prevalence. Diabetes Care, 2014; 37: 1668–1674.

10. Ruige J. B., Neeling J. N., Kostense P. J. va boshqalar. Performance of a Non-Insulin Dependent Diabetes Mellitus Screening Questionnaire Based on Symptoms and Risk Factors. Diabetes Care, 1997; 20(4): 491–496.

11. Smith J., Taylor S., Thompson P. Age and Sex-Related Risk Factors for Diabetic Complications: An Observational Study. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, 2019; 104(3): 864–872.

12. Smith J., Thompson L., Williams K. Dyslipidemia and Cardiovascular Risk in Newly Diagnosed Type 2 Diabetes Patients: A Cohort Study. Journal of Diabetes and Cardiovascular Diseases, 2020; 15(2): 75–82.

13. UK Prospective Diabetes Study (UKPDS) Group. Complications in Newly Diagnosed Type 2 Diabetic Patients and Their Association with Different Clinical and Biochemical Risk Factors. Diabetes Research, 1990; 13: 1–11.

14. Wang L., Zhang M., Li Y. Lipid Profiles and the Risk of Cardiovascular Disease in Newly Diagnosed Type 2 Diabetes Patients: A Nationwide Study. Diabetes Research and Clinical Practice, 2020; 163: 108154.

15. Zhao X., Li Z., Zhang M. Obesity and Its Relationship with Diabetic Complications: A Cohort Study of 1500 Patients. Journal of Obesity and Diabetes, 2021; 24(1): 78–84.

Downloads

Published

2026-05-02