20-40 YOSHLI SHAXSLAR ORASIDA ARTERIAL GIPERTENZIYA

Authors

  • Tairova Madina Ilхomovna Author
  • G‘ulomqodirov Otabek Bobomurod o‘g‘li Author

Keywords:

arterial gipertenziya, yoshlar salomatligi, xavf omillari, patofiziologiya, simpatik nerv tizimi, RAAT, endotelial disfunksiya, semizlik, profilaktika, skrining

Abstract

Mazkur maqolada 20–40 yoshdagi shaxslar orasida arterial gipertenziyaning tarqalishi, rivojlanish omillari, patofiziologik mexanizmlari va klinik xususiyatlari tahlil qilingan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, yoshlar orasida arterial gipertenziya ko‘pincha simptomsiz kechib, kech aniqlanadi va bu holat yurak-qon tomir, miya hamda buyrak asoratlari xavfini oshiradi. Maqolada kasallikning asosiy xavf omillari sifatida irsiy moyillik, semizlik, kam jismoniy faollik, psixoemotsional stress va zararli odatlar ko‘rsatib o‘tilgan. Shuningdek, gipertenziyaning rivojlanishida simpatik nerv tizimi faollashuvi, renin-angiotenzin-aldosteron tizimi disbalansi, endotelial disfunksiya va metabolik buzilishlar muhim rol o‘ynashi asoslab berilgan. Mualliflar tomonidan erta skrining, profilaktika choralarini kuchaytirish va sog‘lom turmush tarzini shakllantirish orqali kasallikning oldini olish mumkinligi ta’kidlangan.

References

1. World Health Organization. Guideline for the pharmacological treatment of hypertension in adults. Geneva: WHO; 2023.

2. Williams B., Mancia G., Spiering W., et al. 2018 ESC/ESH Guidelines for the management of arterial hypertension. Eur Heart J. 2018;39(33):3021–3104. doi:10.1093/eurheartj/ehy339.

3. NCD Risk Factor Collaboration (NCD-RisC). Worldwide trends in hypertension prevalence and progress in treatment and control from 1990 to 2019. Lancet. 2021;398(10304):957–980. doi:10.1016/S0140-6736(21)01330-1.

4. World Health Organization. STEPS Survey Uzbekistan: STEPwise approach to NCD risk factor surveillance. WHO; 2023.

5. Mills K.T., Stefanescu A., He J. The global epidemiology of hypertension. Nat Rev Nephrol. 2020;16(4):223–237. doi:10.1038/s41581-019-0244-2.

6. Ehret G.B., Caulfield M.J. Genes for blood pressure: an opportunity to understand hypertension. Eur Heart J. 2013;34(13):951–961. doi:10.1093/eurheartj/ehs455.

7. Hall J.E., do Carmo J.M., da Silva A.A., Wang Z., Hall M.E. Obesity-induced hypertension. Circ Res. 2015;116(6):991–1006. doi:10.1161/CIRCRESAHA.116.305697.

8. Spruill T.M. Chronic psychosocial stress and hypertension. Curr Hypertens Rep. 2010;12(1):10–16. doi:10.1007/s11906-009-0084-8.

9. Diaz K.M., Shimbo D. Physical activity and cardiovascular disease risk. Curr Hypertens Rep. 2013;15(6):659–668. doi:10.1007/s11906-013-0386-8.

10. Benowitz N.L. Nicotine addiction. N Engl J Med. 2010;362(24):2295–2303. doi:10.1056/NEJMra0809890.

Downloads

Published

2026-04-22