O‘ZBEKISTONDA AXBOROT XAVFSIZLIGI VA MANIPULYATIV TAHDIDLARNING HOZIRGI HOLATI: TAHLIL VA ISTIQBOLLAR
Keywords:
axborot xavfsizligi, kiberxavfsizlik, manipulyativ tahdidlar, dezinformatsiya, ijtimoiy muhandislik, gibrid tahdidlar, raqamli savodxonlik, milliy xavfsizlik.Abstract
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida axborot xavfsizligini ta’minlashning huquqiy-institutsional asoslari, raqamli transformatsiya sharoitida yuzaga kelayotgan manipulyativ axborot tahdidlarining tipologiyasi va zamonaviy shakllari ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, ijtimoiy tarmoqlar, sun’iy intellekt vositalari va transchegaraviy axborot oqimlari orqali amalga oshiriladigan dezinformatsiya, ijtimoiy muhandislik va psixologik ta’sir ko‘rsatish usullari yetarlicha tahlil qilinib, ularga qarshi kurashishning huquqiy, institutsional va ta’lim-tarbiyaviy mexanizmlariga asoslangan. Tadqiqot natijalari asosida milliy axborot xavfsizligi tizimini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
References
1. O‘zbekiston Respublikasining “Kiberxavfsizlik to‘g‘risida”gi Qonuni, O‘RQ-764-son, 2022-yil 15-aprel. // lex.uz.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi axborot tizimlari va resurslarini himoya qilish davlat tizimini joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni, PF-6007-son, 2020-yil 15-iyun.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekistonda kiberxavfsizlikni ta’minlash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori, PQ-4751-son, 2020-yil 15-iyun.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasining muhim axborot infratuzilmasi obyektlari kiberxavfsizligini ta’minlash tizimini takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Qarori, PQ-167-son, 2023-yil 31-may.
5. O‘zbekiston Respublikasi kiberxavfsizlik va muhim axborot infratuzilmasi obyektlarining kiberxavfsizligini ta’minlash darajasini baholash tartibi to‘g‘risidagi Nizom, 2023-yil 22-sentabr, 3458-son.
6. O‘zbekiston Respublikasining “Kiberxavfsizlikni ta’minlash sohasidagi qonunchilik takomillashtirilishi munosabati bilan ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi Qonuni, O‘RQ-964-son, 2024-yil 20-sentabr.
7. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasida kriptologiya sohasida ta’lim va ilm-fanni rivojlantirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Qarori, PQ-293-son, 2024-yil 15-avgust.
8. Axborot xavfsizligi bo‘yicha kasbiy standart. Milliy malaka tizimi materiallari. // mmtri.uz.
9. International Telecommunication Union (ITU). Global Cybersecurity Index — rasmiy hisobotlar materiallari.
10. European Union Agency for Cybersecurity (ENISA). Threat Landscape — yillik tahliliy hisobotlar.
