JAMIYAT XAVFSIZLIGIGA TAHDID SOLUVCHI KIBERJINOYATLARNING TUSHUNCHASI, KELIB CHIQISH TARIXI VA RIVOJLANISH TENDENSIYASI: TAQQOSLAMA HUQUQIY TAHLIL
Keywords:
kiberjinoyat, kiberxavfsizlik, axborot xavfsizligi, Budapesht konvensiyasi, raqamli tahdid, milliy qonunchilik, jinoyat-huquqiy himoyaAbstract
Ushbu maqolada jamiyat xavfsizligiga tahdid soluvchi kiberjinoyatlarning huquqiy tushunchasi, kelib chiqish tarixi, rivojlanish bosqichlari va hozirgi tendensiyalar keng qamrovli tahlil qilinadi. Xorijiy davlatlar — AQSh, Yevropa Ittifoqi, Rossiya Federatsiyasi va Qozog‘iston — tajribasi tahlil qilingan. O‘zbekiston Respublikasining kiberxavfsizlik sohasidagi milliy qonunchiligining holati va takomillashtirish yo‘llari belgilab berilgan. Xalqaro huquqiy hujjatlar va milliy qonunchilikning o‘zaro muvofiqligiga doir tavsiyalar ishlab chiqilgan.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M.Mirziyoyevning Oliy Majlisga Murojaatnomasi. 29-dekabr 2023-yil. — Toshkent, 2023.
2. O‘zbekiston Respublikasi “Kiberxavfsizlik to‘g‘risida”gi Qonuni. 15-aprel 2022-yil, ORQ-764-son. — Toshkent: Adolat, 2022.
3. Budapest Convention on Cybercrime. Council of Europe. ETS No.185. — Budapest, 23 November 2001.
4. Tursunov B.A. Kiberjinoyatchilikka qarshi kurashning huquqiy asoslari. — Toshkent: TDYuU nashriyoti, 2021. — 180 b.
5. Кленова Т.В. Понятие киберпреступления в российском уголовном праве // Вектор науки. — 2022. — №3. — С. 42–49.
6. Computer Fraud and Abuse Act (CFAA), 18 U.S.C. § 1030 (1986, as amended 2022).
7. Directive 2013/40/EU of the European Parliament and of the Council on attacks against information systems. — OJ L 218, 14.8.2013.
8. Федеральный закон РФ “Об информации, информационных технологиях и о защите информации”. № 149-ФЗ от 27 июля 2006 г.
9. Cybersecurity Law of the People's Republic of China. 7 November 2016.
10. Qozog‘iston Respublikasi Jinoyat kodeksi. 3-iyul 2014-yil, Ω5-son.
11. O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksi. — Toshkent: Adolat, 2024.
12. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 15-iyundagi “Oʻzbekiston Respublikasida kiberxavfsizlikni taʼminlash tizimini yanada takomillashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-4751-son qarori.
13. Interpol. Cybercrime: A Threat to All. Global Report 2023. — Lyon: Interpol, 2023. — P. 5–20.
14. Mirzayev X.N., Qodirov A.S. Raqamli iqtisodiyotda axborot xavfsizligi muammolari // Huquq va jamiyat. — 2023. — №2. — B. 45–52.
15. Ergashev A.A. O‘zbekistonda kiberxavfsizlik siyosatini shakllantirishning huquqiy jihatlari // Davlat va huquq. — 2022. — №4. — B. 71–78.
16. UNODC. Comprehensive Study on Cybercrime. — Vienna: United Nations, 2023. — P. 30–44.
17. Cybersecurity Ventures. Cybercrime Report 2023: Global Damage Costs. — Northampton, MA, 2023.
18. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 19-apreldagi “Raqamli O‘zbekiston – 2030” PF-6079-son Farmoni.
19. Xoliqov D.B. Kiberjinoyatchilikda anonim tizimlardan foydalanish va huquqiy muammolar // Yuridik fanlar axborotnomasi. — 2023. — №1. — B. 88–95.
20. Nazarov U.A. Xalqaro kiberxavfsizlik huquqi: shakllanish va rivojlanish tendensiyalari. — Toshkent: TDYU, 2022. — B. 112.
