YURIDIK MA’LUMOTLARNING RAQAMLI XAVFSIZLIGI VA KIBERTAHDIDLAR
Keywords:
Raqamli, xavfsizlik, yuridik, ma’lumotlar, kibertahdidlar, shifrlash, malumotlarni himoya’qlish, fishing, kiberhujumlar, voqealarga, malumotlar, bazasi xavfsizligi, himoya pratakollari, maxfilig, ichki xavflar, tarmoq xavfsizligi, kiberjinoyatlarAbstract
ushbu maqola yuridik tashkilotlar,advakatlik buyrolari,sud organlari va boshqa huquqiy subyektlar faoliyatida raqamli ma’lumotlarni himoya qilishning dolzarbligi tahlil qilinadi. Raqamli tizimlarning kengayishi bilan birga kibertahdidlar, xususan ma’lumotlar o’g’rilash, ruxsatsiz kirish, fishing, zararli dasturlar va ichki xodimlar tomonidan sodir etilishi mumkin bolgan xavflar kuchaygan. Maqola yuridik ma’lumotlar uchun xavfsizligi protokollar, shifrlash mexanizmlari, foydalanuvchi autentifikatsiya va xavfsizlik siyosatining amaliy ahamyatini ko’rsatib beradi.
Ushbu maqolada yuridik ma’lumotlarning raqamli xavfsizligini ta’minlashning zamonaviy mexanizmlari, kibertahdidlarning turlari va ularning huquqiy jarayonlarga ta’siri chuqur tahlil qilinadi. Raqamli tizimlar keng qo‘llanilayotgan hozirgi davrda ma’lumotlar bazalariga ruxsatsiz kirish, kiberhujumlar, fishing, zararli dasturiy vositalar, shaxsga doir ma’lumotlarning sizib chiqishi kabi xavflar keskin oshgani ta’kidlanadi. Maqolada O‘zbekiston Respublikasining axborot xavfsizligi bo‘yicha amaldagi qonunlari, xalqaro standartlar hamda kiberxavfsizlik strategiyalarining yuridik jarayonlarni himoyalashdagi o‘rni yoritiladi. Shuningdek, tashkilotlar uchun texnik, tashkiliy va huquqiy choralarni uyg‘un qo‘llash, xodimlar malakasini oshirish, kiberhujumlarni erta aniqlash va oldini olish mexanizmlarini kuchaytirish bo‘yicha takliflar beriladi.
References
1 O‘zbekiston Respublikasi, “Shaxsiy ma’lumotlar to‘g‘risida”gi Qonun, Toshkent, 2 https://parliament.gov.uz/articles/2211.
2. O‘zbekiston Respublikasi, “Axborotlashtirish to‘g‘risida”gi Qonun, Toshkent, 2019. https://lex.uz/acts/-5482934.
3. O‘zbekiston Respublikasi, “Elektron hukumat to‘g‘risida”gi Qonun, Toshkent, 2018.: https://lex.uz/docs/-83472.
4. ISO/IEC 27001:2013, Information security management systems – Requirements, International Organization for Standardization.: https://lex.uz/docs/-4390513.
5. European Union, General Data Protection Regulation (GDPR), 2018.: https://lex.uz/docs/-6234904
6. Budapest Convention on Cybercrime, Council of Europe, 2001.
7. Dentons, Uzbekistan Tightens Cybersecurity Obligations for Organizations, 2025.
8. Inlibrary.uz, “Shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish va kiberxavfsizlik”, 2023
9. Scientific-jl.com, Cybersecurity in Legal Sector: Analysis and Recommendations.